ยาฉีดควบคุมความหิว จะช่วยป้องกันอัมพาตได้ไหม?

ยาฉีดตัวนี้คืออะไร

ชื่อทางการคือ ไทร์เซพาไทด์ (Tirzepatide) เป็นยาฉีดสัปดาห์ละครั้ง โดยทั่วไปจะใช้ในการรักษากลุ่มผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และโรคอ้วน ซึ่งทำให้น้ำตาลในเลือดลดลง ทำให้ผู้ป่วยีความรู้สึกอิ่มเร็วขึ้น จากผลการศึกษาทางการแพทย์ พบว่า นวัตกรรมนี้มีส่วนช่วยให้น้ำหนักตัวของผู้ป่วยได้เฉลี่ย 15-22% ของน้ำหนักตัวในระยะเวลา 1 ปี (พร้อมกับการปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหารและออกกำลังกายอย่างเหมาะสม)

ยาฉีดควบคุมความหิว ลดความเสี่ยงอัมพาตได้จริงไหม?

คำตอบในทางการแพทย์ ยาฉีดควบคุมความหิวมีส่วนช่วยลดความเสี่ยงได้แต่ไม่สามารถป้องกันได้ 100%

เมื่อปลายปี 2025 งานวิจัยระดับโลกที่ถูกตีพิมพ์ในวารสารทางการแพทย์อย่าง New England Journal of Medicine ภายใต้ชื่อการศึกษา SURPASS-CVOT ได้ติดตามผลในกลุ่มผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีประวัติโรคหลอดเลือดอยู่แล้ว จำนวน 13,165 คน เปรียบเทียบประสิทธิภาพของยา ไทร์เซพาไทด์ กับ ยาฉีดควบคุมเบาหวานในกลุ่มเดิมที่มีอยู่แล้ว ผลลัพธ์สรุปได้ดังนี้

• ช่วยลดความเสี่ยงได้ในระดับดี สามารถลดอัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น โรคหัวใจขาดเลือด และโรคหลอดเลือดสมองอุดตัน ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของอัมพาต
• ใกล้เคียงและไม่ด้อยกว่า ยาในกลุ่มควบคุมความหิวที่มีใช้อยู่ในปัจจุบัน แต่ยังไม่มีข้อมูลที่โดดเด่นอย่างชัดเจน

ผลลัพธ์ต่อ"สมอง"ในกลุ่มผู้ป่วยความเสี่ยงสูง

1. กลุ่มผู้ป่วยที่เคยผ่าตัดบายพาสหัวใจ (CABG) งานวิจัยจากสหรัฐอเมริกา ปี 2025 นำข้อมูลสุขภาพ TriNetX โดยเปรียบเทียบคนไข้กลุ่มนี้ ระหว่างผู้ที่ใช้ยาตัวใหม่อย่าง ไทร์เซพาไทด์ (Tirzepatide) กับยากลุ่มเดิม พบว่า
   • โอกาสเกิดอัมพฤกษ์-อัมพาตต่ำ
   • อัตราการเกิดเนื้องอกสมองตายจากการขาดเลือดน้อยกว่า
   • อัตราการเสียชีวิตในระยะเวลา 3 ปี ลดลง
2. กลุ่มคนไข้ "โรคหลอดเลือดส่วนปลายตีบ" ผู้ป่วยกลุ่มนี้มีความเสี่ยงที่เส้นเลือดสมองจะตีบไปด้วย จากผลวิเคราะห์ Meta-analysis ในปี 2026 ยากลุ่มควบคุมความหิวช่วยลดความเสี่ยงของเส้นเลือดสมองตีบลงได้ 25% เมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่ได้ใช้ยา

แม้ว่าข้อมูลจากงานวิจัยจะเป็นที่น่าสนใจ แต่ในทางการแพทย์ยานี้ไม่ได้เหมาะสำหรับทุกคน

ผู้ที่เหมาะสมในการใช้ยา

• ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีประวัติโรคหลอดเลือดสมอง
• ผู้ที่มีน้ำหนักเกินร่วมกับภาวะหัวใจล้มเหลว
• ผู้ป่วยที่มีประวัติอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือกล้ามเนื้อหัวใจตาย และมีภาวะน้ำหนักเกินมาก

ผู้ที่ยังไม่เหมาะสมในการใช้ยา

• น้ำหนักอยู่ในเกณฑ์ปกติและไม่มีดรคประจำตัว
• ผู้ที่เริ่มมีน้ำหนักเกินเล็กน้อย แต่ยังสามารถจัดการได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหารและการออกกำลังกาย
• ผู้สูงอายุที่ไม่มีปัจจัยเสี่ยง

ผลข้างเคียง

• คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ในช่วง 4-8 สัปดาห์แรก
• ในบางรายอาจมีอาการตับอ่อนอักเสบ หรือปัญหาระบบถุงน้ำดี เช่น นิ่วในถุงน้ำดี
• ห้ามใช้ในผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ชนิดเมดัลลารี หรือโรคเนื้องอกในระบบต่อมไร้ท้อหลายระบบ

ยาฉีดควบคุมความหิว เป็นเพียงทางเลือกเสริมเท่านั้น ไม่สามารถนำมาใช้เพื่อทดแทนการดูแลตัวเองพื้นฐาน ก่อนที่จะเริ่มใช้ยาฉีดจำเ็น้องตรวจสอบสิ่งเหล่านี้

• นอนหลับให้เพียงพอ อย่างน้อย 7-8 ชั่วโมง/วัน
• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เดินเร็วอย่างน้อยวันละ 30 นาที
• รับประทานผักผลไม้ในทุกมื้อ ลดน้ำตา ลดเค็ม
• รับประทานยาตามที่แพทย์สั่ง
• ตรวจสุขภาพเป็นประจำทุกปี

แหล่งอ้างอิงทางวิชาการ

• Nicho ls SJ, Pavo I, Bhatt DL, et al. Cardiovascular Outcomes with Tirzepatide versus Dulaglutide in Type 2 Diabetes. N Engl J Med.
• 2025;393(24):2409-2420. PMID: 41406444 | DOI
• Chunduri S, Bidaoui G, Hussein MH, et al. Superior Cerebrovascular Outcomes with Tirzepatide versus Semaglutide in Diabetic CABG Patients: A Global
  Network Study of Propensity-Matched Patients. Cardiovasc Drugs Ther. 2025;40(3):1001-1011. PMID: 40938549 | DOI
• Boccatonda A, D'Ardes D, Brighenti A, et al. GLP-1-based therapies and limb outcomes in PAD: a systematic review and meta-analysis of real-world
  studies. Diabetes Res Clin Pract. 2026;236:113271. PMID: 42009258 | DOI
• Pham TPT, Vo TMN, Nguyen TA, et al. Relative Efficacy of Next-Generation Incretin Therapies for Cardio-Renal Protection in Type 2 Diabetes: Evidence
  From a Network Meta-Analysis. Diabetes Obes Metab. 2026;28(6):4630-4652. PMID: 41804851 | DOI
• Packer M, Zile MR, Kramer CM, et al. Tirzepatide for Heart Failure with Preserved Ejection Fraction and Obesity. N Engl J Med. 2025;392(5):427-437.
  PMID: 39555826 | DOI
• Linco f AM, Brown-Frandsen K, Colhoun HM, et al. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity without Diabetes. N Engl J Med.
  2023;389(24):2221-2232. PMID: 37952131 | DOI

นพ.สหรัฐ อังศุมาศ (ว.39183)

อายุรแพทย์ระบบประสาทและสมอง