นพ.สลักธรรม โตจิราการ ( ว.40660 )

ปวดเข่าเรื้อรัง สัญญาณเตือนข้อเข่าเสื่อม            อาการปวดเข่า เวลาตื่นเช้าจะมีความรู้สึกปวดเข่า ตึงเข่า ขยับยาก หรือเวลาเดินขึ้น-ลงบันได แล้วมีเสียงกรอบแกรบบริเวณข้อ พฤติกรรมเหล่านี้อาจไม่ใช่อาการเมื่อยล้าปกติ แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนของ “ภาวะข้อเข่าเสื่อมไ หรือ “โรคเข่าเสื่อม” ที่กำลังรบกวนในการใช้ชีวิตประจำวันโรคเข่าเสื่อม คืออะไร           ภาวะข้อเข่าเสื่อม (Knee Osteoarthritis) คือ ความเสื่อมสภาพของข้อเข่าที่เกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยมีการทำลายกระดูกอ่อนผิวข้อ (Articular Cartilage) ส่งผลให้โครงสร้างภายในข้อเข่าเกิดการสึกหรอ นอกจากนี้ยังทำให้คุณภาพและปริมาณของ “น้ำไขข้อ” ลดลง ทำให้ประสิทธิภาพในการลดแรงกระแทกและคุณสมบัติการหล่อลื่นตามธรรมชาติลดน้อยลง โรคนี้พบได้บ่อยที่สุดในกลุ่มผู้สูงอายุ แต่ผู้ที่มีน้ำหนักตัวเกินหรือใช้งานข้อเข่าหนักก็มีความเสี่ยงเช่นกันอาการเตือนภาวะข้อเข่าเสื่อมปวดข้อเข่าเวลารับน้ำหนัก มีอาการปวดบริเวณข้อเข่าขณะอยู่ในท่างอเข่า ขณะที่มีการลงน้ำหนักที่เข่า ในลักษณะยืนนิ่งขณะเดินหรือขณะลงบันไดข้อเข่าตึงขยับยาก รู้สึกว่าข้อเข่าตึงหรือขยับเข่า งอเหยียดได้ยาก (Morning stiffnes) พบบ่อยในตอนเช้าหรือหลังตื่นนอน โดยมีอาการไม่นานเกิน 30 นาทีมีเสียงกรอบแกรบในข้อ รู้สึกหรือได้ยินเสียงครืดคราดภายในข้อเข่าขณะเคลื่อนไหวข้อเข่าบวมโต เข่าดูมีขนาดใหญ่ขึ้น อาจมีอาการปวดร่วมด้วยการดูแลตนเองพื้นฐานในโรคข้อเข่าเสื่อมหลีกเลี่ยงการนั่งหรือทำกิจรรมบนพื้น เช่น การนั่งยอง ๆ นั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิหากจำเป็นควรมีเก้าอี้นั่งหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องเดินนาน วิ่งยกของหนักหลีกเลี่ยงกีฬาที่ต้องมีการกระแทก กดทับข้อเข่า หรือกระโดด เปลี่ยนเป็นการออกกำลังกายภายในน้ำ เช่น แอโรบิกในน้ำ วิ่ง เดินเร็วบนน้ำ หรือปั่นจักรยานแทนหมั่นออกกำลังกาย บริหารเอ็นและกล้ามเนื้อรอบข้อเข่าอย่างสม่ำเสมอเป็นประจำทุกวัน เพื่อชะลอการเสียดสี เสื่อม และสึกหรอของโครงสร้างข้อเข่าควบคุมน้ำหนักตัวเพื่อลดการกดทับของข้อเข่าประคบร้อนและประคบเย็นที่ข้อเข่า เวลาที่มีอาการปวดได้ ไม่แนะนำให้นวด บีบเค้นในบริเวณที่ปวดการประคบร้อนหรือเย็น ให้พิจารณาปฎิบัติดังนี้ประคบร้อนเมื่อกล้ามเนื้อตึงเกร็งหรือต้องการให้เกิดการคลายตัวของกล้ามเนื้อทำก่อน หรือ หลังกายบริหาร 15-20 นาที/ครั้งประคบเย็นเมื่อมีอาการอักเสบเพิ่มขึ้นทราบได้จากการปวดเพิ่ม ผิวแดง ข้อเข่าร้อนวูบวาบทำหลังกายบริหารเมื่อปวดเพิ่ม 10-15 นาที/ครั้ง           เมื่อประคบเย็นเสร็จ หากตึงมากขึ้น ผู้ป่วยสามารถประคบอุ่นต่อได้ทันทีโดยไม่ต้องรอให้ผิวหายเย็นควรรับประทานยาที่แพทย์จ่ายร่วมด้วยเมื่อมีอาการปวดมากขึ้น           ภาวะข้อเข่าเสื่อม แม้จะไม่สามารถรักษาให้หายได้แต่สามารถชะลอความเสื่อม และบรรเทาอาการได้ ด้วยการปรับพฤติกรรม ปรึกษาแพทย์เพื่อรับยาลดอาการปวดอย่างเหมาะสมเมื่อมีอาการ เพื่อให้คุณกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมั่นใจ